Paypal Türkiye’den çekildi. Peki şimdi ne olacak ?

Paypal Türkiye’den çekildi. Peki şimdi ne olacak ?

paypal

Dün bir çok e-ticaret kullanıcısı “Paypal’ın Türkiye’den çekilmesi” ile ilgili bir e-posta aldı. ayrıca ulusal basında da bu çekilme kararı yer aldı. Bu yazımda Paypal’ın bu kararına değinmek istiyorum. Paypal Türkiye’deki kullanıcılarının hem ödeme almasını hem ödeme yapmasını 6 Haziran itibariyle sonlandırıyor.
BDDK’nın 27 Haziran 2014 tarihinde “ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN” yayınlamıştı. Bu yeni mevzuat resmi gazetede yayınlandığında Paypal’ın ve diğer büyük e-para kuruluşlarının Türkiye’den çekileceğini yaklaşık 1 yıldır tahmin ediyordum. Çünkü bu kanun Paypal dahil tüm elektronik ödeme sağlayıcılarını bankacılık lisansına benzer bir lisans almak zorunda bırakmıştı. Bu yazımda hem bu noktaya nasıl gelindiğini hem de önümüzdeki bizi neler beklediği ile ilgili öngörülermi paylaşmak istiyorum. 
Paypal’ın bu kararı “BDDK’dan lisans alamamak” veya “lisans vermemek” ile ilgili değil. İşin arkasında siyasi tepki, rüşvet v.s. olduğu ihtimalini de yok sayılabilecek kadar imkansız. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu bu süreçleri oldukça şeffaf ve adil şekilde yürütüyor. Zaten bu lisans için gerekli ön koşul 2 milyon TL’lik küçük bir sermayenin temin edilmesi kadar basit. Paypal bu miktarı 1 saat içinde elde edebilir. Yani lisans almak paypal için çocuk oyuncağı. Fakat asıl sorun bu lisansı aldıktan sonra başlıyor. Lisansı alan şirketler, artık tahsil ettikleri  tüm ödemeleri BDDK’nın belirlediği bir emanet hesabında tutmak zorundalar. Bu hesaptaki para asla kar amaçlı kullanılamıyor. Aracı şirket her ödemeyi, ödeyeni ve alanı ayrı ayrı raporlamak zorunda. Geri ödemeleri önceden belirtmek zorunda. Tüm bunların dışında ayrıca aracı şirketin yeni müşteri kabul politikası da mevzuatlara uygun şekilde (KYC – know your customer) olmak zorunda. Örneğin Paypal bu lisansı alsaydı, tüm üyelerine ıslak imzalı formlar doldurtmak zorunda kalacaktı. Paypal hesabı açtırmak en az 10 gün sürecekti.
bddk-1Tabi bu kanunun getirdiği yeni mevzuat Paypal’ın yıllardır oturmuş gelir modeli ve müşteri politikaları ile uygun değil. Paypal ıslak imzalı belgeler ile çalışmıyor. Elindeki parayı işletiyor ve işlemler ile ilgili 3. kişilere bilgi vermiyor. Buna uyum sağlamak için
küresel politikalarını değiştirme şansları da yok. Yani BDDK bu mevzuatında değişiklik yapmazsa (bence artık çok geç çünkü bir çok şirket lisans başvurusu yaptı hatta en az biri aldı) Paypal asla geri dönmeyecek hatta Skrill gibi alternatiflerde çekilecek.
Bu özellikle bizim gibi yazılım ihracatı yapan şirketler için kötü bir haber. Ülkemizde bunun cari açığa etkisinin 1 milyar USD’den aşağı olacağını düşünmüyorum. Çünkü yurt dışından küçük kalemlerde ödeme alırken yabancı kullanıcılar Paypal dışında ödeme yöntemlerini kesinlikle kullanmıyorlar. Ayrıca Paypal bulunmayan satıcılar güvenli kabul edilmiyor çünkü Paypal sadece yasa dışı işler yapan sitelere ödeme hizmeti vermez. BDDK’nın mevzuatına göre tanınmış diğer alternatif sistemler de Türkiye’den çekilmek zorunda.
Bu çekilmenin başka bir sebebi de Türkiye’deki yerli şirketlerle rekabet edecek yapıda olmaması. Paypal küresel olarak %3.5 komisyon alırken yerli bir çok ödeme sağlayıcısı şirket %1.4’lere varan komisyonlar alıyor ve taksit sağlıyor.
 
Türkiye’de yerli bankaların/şirketlerin sanal pos sistemleri ile tahsilat yapma seçeneğimiz var. Ama bu seçenek yurt dışı tahsilatlar için pek işe yaramayacak. Bizim banka sistemleri de yabancı kurlara ve yabancı kartlara (amex, dinnerclub, maestrocard v.b.) pek uygun değil. Bunu yaklaşık 7 yıldır yurt dışına ufak yazılımlar satan bir firmanın kaptanı olarak yazıyorum.
Paypal olmadan potansiyel siparişlerin en az %50’si tahsilat sırasında kaybedilir.
 

Peki yerli e-ticaret işletmeleri ne yapabilir ?

  • Yurt dışından bir banka hesabı açıp, Paypal ile devam etme mantıklı bir seçenek gibi görünüyor olabilir. Ama hemen hemen her ülke bankacılık işlemleri için ikamet belgesi ve/veya vatandaşlık istiyor. Hesap açsanız bile gelen parayı ülkeye getirmeniz için legalize etmeniz ve ayrıca bir masraf ödemeniz gerekiyor.
  • Alternatif olarak uluslar arası pazaryeri sistemlerine (ebay – amazon) entegre olup ürünlerinizi buralardan satabilirsiniz. Bu da ne kadar mantıklı olur bilemiyorum. Çünkü komisyon ve bloke süreleri vahim. Ayrıca yıllarca emek verdiğiniz kendi e-ticaret platformunuzu ezip geçmeniz ve başka bir platforma bağımlı olmanız duygusal olarak zor olabilir.
  1. Son seçenek yurt dışından EFT (bankwire) ve türevi (Western Union) yöntemlerle tahsilat yapmak. Ama yurt dışındaki perakende müşterilerinin davranışları buna pek uygun değil. Bu iş yarım saatlik bankacılık işlemleri yapmak demek. Ayrıca iade ve teyit yok. Kısacası hem zor hem pahalı hem de güvensiz bir ödeme kanalı. Mağaza için de çok can sıkıcı olabiliyor. Malum yerli bankalar yabancı bir EFT’yi 15 günde teyit ediyorlar.

Sonuç: Özellikle yazılım/tasarım ve yurt dışına perakende ürün satanlar için durum vahim. Ama hemen demoralize olmayın. Biz Türkler her zaman mevzuatların arasından bir delik buluruz. Eminin yerli bir firma bu konuda yaratıcı bir çözüm geliştirecektir. Daha önce buna benzer şeyler yaşadık. Örneğin taksit kısıtlamaları ve BTK’nın hosting şirketlerine dayattığı “faaliyet lisansı” uygulaması buna benziyordu.

Biz ödeme sağlayıcı ortaklarımızla bu konuda uzun süredir görüşüyoruz. Yabancı kartlardan tahsilat için bir çözüm bulup sizinle paylaşmak üzere.